We gebruiken cookies om je de best mogelijke ervaring op onze website kunnen aanbieden. Als je doorgaat met het gebruiken van de site stem je hier mee in.

De LesSpiegel EDI

De LesSpiegel®EDI vanuit het perspectief van je leerlingen

Vraag een demo →

Expliciete Directe Instructie · leerlingperspectief

Jullie geven EDI. Hoe ervaren je leerlingen het?

De LesSpiegel® legt je leerlingen twaalf vragen voor, gekoppeld aan de fases van EDI. Per groep, vak en meetmoment zie je waar de instructie binnenkomt en waar het klimaat achterblijft. Zo kiest je team onderbouwd wanneer, waarvoor en voor wie EDI werkt.

Vraag een demo aan → Probeer het voorbeelddashboard ↓
Sluit aan op OP3Hoorrecht (aug. 2025)Onderwijsraad, maart 2026

Uit de praktijk met De LesSpiegel®

Wat een lesbezoek niet laat zien.

Een lesbezoek laat zien of de fases van EDI er staan. Je leerlingen vertellen of de les ook binnenkomt. Dit zijn de patronen die scholen het vaakst terugzien in hun data.

Instructie hoog, veiligheid laag

Leerlingen vinden de uitleg duidelijk, maar voelen minder ruimte om fouten te maken. De structuur staat, de context krijgt te weinig aandacht.

De leraar ziet meer afstemming

Leraren schatten de afstemming op behoeften vaak hoger in dan leerlingen die ervaren. Dat verschil bespreken levert meer op dan een lesbezoek.

Zelfregulering als blinde vlek

EDI-lessen scoren goed op uitleg en oefentijd. Toch zeggen leerlingen dat ze zelden nadenken over hun eigen leerproces. Precies wat OP3 vraagt.

Groep 4 is geen groep 7

Dezelfde leraar met dezelfde aanpak scoort per groep anders. Je ziet de beleving per groep en weet waar je moet bijsturen.

Teachers are Leaders

Context komt vóór content.

Leren begint niet bij de lesstof. Het begint bij de vraag in welke context die lesstof binnenkomt. Voelt een leerling zich onveilig, overvraagd of niet gezien, dan zend je naar een systeem dat dicht staat. Daarom meet De LesSpiegel naast de instructie ook het klimaat en de betekenis.

Buitenkant · context

  • Welke sfeer creëer ik?
  • Hoe zorg ik voor veiligheid?
  • Wat straal ik uit over fouten?
  • Laat ik zien dat ik ze zie?

Binnenkant · content

  • Welke lesstof bied ik aan?
  • Welke instructievorm kies ik?
  • Welk lesdoel staat centraal?
  • Welke methode zet ik in?

De buitenkant bepaalt of de binnenkant ooit tot zijn recht komt.

Probeer het zelf

Zo ziet jullie EDI-dashboard eruit.

Kies een groep, vak en meetmoment. De scores, signalen en adviezen voor het team passen zich direct aan.

Voorbeeld met fictieve data

LesSpiegel® · EDI-kwaliteitsdashboard

Voorbeeldschool · leerlingperspectief op directe instructie

Vier domeinen score 1 tot 5

vorig meetmoment

Profiel

Gebaseerd op OP3, het hoorrecht (aug. 2025) en RosenshineData ondersteunt het professionele oordeel, en vervangt het niet

Dit is een voorbeeld. In de demo zie je hoe de afname in de klas werkt en hoe het dashboard eruitziet met de groepen en vakken van jullie school.

Vraag een demo aan →

Twaalf vragen, één lesstructuur

Elke fase van je les, bevraagd bij de leerling.

"Ik doe voor, we doen samen, jij doet zelf." De vragen volgen de opbouw van EDI. Daaronder meten we wat elke les draagt: het klimaat en de betekenis.

Ik doe voor

  • LS6De uitleg sluit aan bij wat ik al weet.Activering voorkennis
  • LS1Mijn leraar vertelt aan het begin wat ik ga leren.Lesdoel communiceren
  • LS2Mijn leraar legt stap voor stap uit hoe ik iets moet doen.Instructie en modeling
  • LS3Mijn leraar laat zien hoe hij of zij denkt bij een moeilijke opdracht.Hardop denken

We doen samen

  • LS4Ik krijg genoeg tijd om te oefenen met wat ik heb geleerd.Begeleide inoefening
  • LS5Mijn leraar kijkt of ik het begrijp voordat ik zelfstandig werk.Controle van begrip, kleine lesafsluiting

Jij doet zelf

  • LS7Als ik iets niet begrijp, krijg ik extra uitleg.Verlengde instructie
  • LS11Na de les weet ik of ik het lesdoel gehaald heb.Grote lesafsluiting, zelfreflectie

Onder elke les: het klimaat

LS8 In deze les mag ik fouten maken. LS9 Mijn leraar ziet wanneer ik iets moeilijk vind. LS10 Ik durf een vraag te stellen als ik iets niet begrijp.

Boven elke les: de betekenis

LS12 Ik begrijp waarom ik dit moet leren. De meest onderbenutte kant van EDI, en de directe koppeling met het hoorrecht.

Wat de wetenschap zegt

EDI is krachtig. Niet voor alles en iedereen.

Aantoonbaar effectief bij

  • Nieuwe basisstof voor novices. Stockard e.a. (2018) zagen in 400+ studies gemiddeld zeven maanden extra leerwinst.
  • Leerlingen met een achterstand. Het verschil met regulier presterende leerlingen wordt kleiner.
  • Vaardigheden die je stap voor stap opbouwt: rekenen, technisch lezen, woordenschat en grammatica.
  • Sbo en gedragsproblematiek. Structuur ontlast het werkgeheugen en geeft succeservaringen.

Minder effectief bij

  • Gevorderde leerlingen. Door het expertise reversal effect blokkeert te veel structuur het zelfstandig redeneren.
  • Transfer. Kennis toepassen in nieuwe situaties vraagt om vergelijken, redeneren en onderzoeken.
  • Burgerschap en sociale vaardigheden. Dialoog en moreel redeneren vragen om open, interactieve didactiek.
  • Creativiteit en onderzoekend leren. Te strakke sturing remt juist de verkenning die je zoekt.

EDI is een sterk instrument voor kennisoverdracht bij novices. Welke groepen dat bij jullie zijn, vertellen je leerlingen.

Zo werkt het

Van leerlingdata naar een keuze die je kunt uitleggen.

  1. Meten

    Leerlingen beantwoorden de twaalf vragen in de groepen waar jullie EDI inzetten. Minimaal twee meetmomenten per jaar.

  2. Interpreteren

    Je kijkt naar patronen, niet naar losse scores. Hoe verhoudt de instructie zich tot het klimaat? Welke groep wijkt af?

  3. Bespreken

    Je legt de data naast wat het team zelf ziet. Herkennen we dit? Wanneer werkt EDI bij ons, en wanneer minder?

  4. Besluiten

    Meer, minder of anders inzetten per groep, vak of moment. Je legt de redenering vast. Dat is evidence-informed werken.

Onderwijsraad, Leren van onderzoek

Evidence ondersteunt je oordeel. Het vervangt het niet.

"Lesgeven is geen kwestie van het opentrekken van een ladekast met bewezen effectieve methodes. De leraar weegt steeds af wat past bij het doel, de situatie en de leerlingen."Louise Elffers, voorzitter Onderwijsraad, 19 maart 2026
Evidence-based als protocol
Evidence-informed kiezen
Leraar voert een protocol uit
Leraar is professional die afweegt
Bewezen goed, dus verplicht
Onderzoek is informatie voor je keuze
Schoolbrede EDI-norm
EDI als één van je gereedschappen
Leerling als object
Leerling als partner
Je meet de fasestructuur
Je meet de kwaliteit van het handelen

Waarom nu

De inspectie, de wet en de Onderwijsraad vragen hetzelfde.

Inspectie · OP3

Kwaliteit van het handelen

Lesdoel, uitleg, oefentijd, afstemming en procesgerichte feedback. De inspectie biedt ruimte aan verschillende onderwijsvormen en kijkt naar de kwaliteit ervan.

Wet · 1 augustus 2025

Het hoorrecht

Leerlingen hebben recht op inspraak in het ondersteuningsaanbod. De LesSpiegel geeft je de vaste structuur om hun inbreng op te halen en vast te leggen.

Onderwijsraad · maart 2026

Ruimte voor de professional

Geen ladekast met verplichte methodes, wel geïnformeerd kiezen. Met leerlingdata laat je zien waarom je kiest wat je kiest.

Vraag een demo aan

Bekijk het dashboard voor jullie school.

In een persoonlijke demo laten we zien hoe De LesSpiegel® werkt bij jullie EDI-aanpak. Vrijblijvend, en afgestemd op jullie vragen.

  • Hoe leerlingen de twaalf vragen beantwoorden, in de klas
  • Het dashboard per groep, vak en meetmoment
  • Hoe je de patronen leest en bespreekt in je team
  • Het werkformulier "EDI beoordelen op merites" voor jullie teamgesprek
  • Hoe het aansluit op OP3, het hoorrecht en jullie kwaliteitszorg

Wanneer werkt EDI bij jullie? Vraag het je leerlingen.

Kies een moment dat jou uitkomt. Je krijgt direct een bevestiging.

Plan je demo →
Liever eerst even contact? Mail [email protected] Bel of app 0475 57 57 93
Marco Sombroek

Over Marco Sombroek

Onderwijsadviseur, ontwikkelaar van De LesSpiegel.

Marco heeft zelf veel lesuren achter de rug. Hij begeleidt scholen en besturen in het primair en voortgezet onderwijs bij kwaliteitszorg, burgerschap, hoorrecht en de nieuwe kerndoelen. Hij ontwikkelde De LesSpiegel®, hét kwaliteitsinstrument van 2026.

Zijn minitraining EDI in de praktijk gaat over één vraag: wanneer, waarvoor en voor wie is EDI functioneel? Het dashboard op deze pagina is daaruit voortgekomen.

De LesSpiegel Roerconsult, kwaliteitszorg in handen

Veelgestelde vragen

Goed om te weten voor je een demo plant.

Moeten we EDI gebruiken om De LesSpiegel in te zetten?

Nee. De vragen gaan over de kwaliteit van de instructie, het klimaat en de betekenis. Werken jullie met EDI, dan zie je per fase hoe leerlingen het beleven. Werken jullie anders, dan helpt de data juist om te kiezen waar EDI wel of niet past.

Is dit een beoordeling van leraren?

Nee. De data is een gespreksopener voor het team. Je legt de uitkomsten naast je eigen observaties en maakt samen een keuze. Het professionele oordeel blijft centraal.

Hoe vaak meten we?

Minimaal twee meetmomenten per jaar, bijvoorbeeld in het najaar en in het voorjaar. Dan zie je wat jullie aanpassingen opleveren.

Hoe helpt dit bij het hoorrecht?

Sinds 1 augustus 2025 moeten scholen de inbreng van leerlingen actief ophalen. De LesSpiegel geeft je daarvoor een vaste structuur, en de uitkomsten kun je gebruiken in je kwaliteitszorg en verantwoording.

Voor welke scholen is het?

De LesSpiegel wordt ingezet in het basisonderwijs, het sbo en het voortgezet onderwijs. In de demo kijken we wat past bij jullie groepen.

Werkt EDI?

Wanneer, waarvoor en voor wie werkt EDI?

En hoe weet je dat, als je het de leerling niet vraagt?

Vraag een demo aan →
De LesSpiegel · SmartSchools BV · KvK 85473960 · Roermond Roerconsult BV · KvK 81068840 · Roermond